سامانه حسام؛ بستن حسابهای بانکی مازاد بدون مراجعه به شعبه (راهنمای ۱۴۰۵)
- حسام در یک جمله چیست؟
- حسام چه چیزی نیست
- چرا ۶۵۰ میلیون حساب برای ۶۵ میلیون نفر مسئله شد؟
- کدام حسابها در مرحله اول مشمولاند؟
- عدد «۱۰ حساب»: آستانه بررسی، نه ممنوعیت
- گامبهگام: از ورود تا تأیید نهایی
- بعد از تأیید چه اتفاقی میافتد؟
- برچسبهای حسام چه معنایی دارند؟
- یک مثال عددی
- پنج اشتباه رایج
- نکتههای مربوط به بانکهای ادغامشده
- چه چیزی هنوز روشن نیست؟
- جمعبندی
- پرسشهای متداول
- منابع
این مقاله بر پایه گفتوگوهای رسمی مسئولان بانک مرکزی با خبرگزاری ایبنا و خبرگزاری مهر و گزارشهای منتشرشده درباره سامانه حسام تنظیم شده و اطلاعات آن در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ بررسی شده است. متن دستورالعمل مبارزه با پولشویی که آستانههای این سامانه بر آن استوار است در دسترس نبود؛ بنابراین ارقام، مهلتها و شرایطی که میخوانید همان است که مسئولان بانک مرکزی اعلام کردهاند، نه برداشت ما از متن مقرره. اعداد مثال فرضی است.
یک حساب در بانکی که سالها پیش شعبهاش را عوض کردهاید، یک حساب دانشجویی که هرگز بسته نشد، حسابی که برای گرفتن یک وام باز کردید و بعد رهایش کردید. بیشتر مردم نمیدانند دقیقاً چند حساب بانکی به نامشان است؛ و تا وقتی نمیدانند، نمیتوانند تصمیم بگیرند کدام حساب را لازم دارند و کدام را نه. سامانه «حسام» برای همین ساخته شده است: یک فهرست واحد از همه حسابهای شما در شبکه بانکی، بههمراه امکان بستن حسابهای بیاستفاده بدون رفتوآمد بین شعب.
این مقاله پاسخ عملی به چند پرسش است: حسام دقیقاً چه میکند و چه نمیکند، چه حسابهایی در مرحله اول مشمول آناند، عدد «۱۰ حساب» چه معنایی دارد، مسیر استفاده از سامانه چگونه است، بعد از ثبت درخواست چه اتفاقی میافتد و کجاها ممکن است کار گیر کند.
حسام در یک جمله چیست؟
سامانه مدیریت حسابهای سپرده اشخاص؛ درگاهی زیر نظر بانک مرکزی که پس از احراز هویت، فهرست حسابهای شما را از پایگاه داده رسمی حسابهای بانکی — سامانه «سیاح» — استخراج میکند و به شما نشان میدهد. سه کار اصلی در آن انجام میشود:
۱. مشاهده: همه حسابهای ثبتشده به نام شما، از جمله حسابهای بانکهایی که سالها به آنها سر نزدهاید.
۲. تعیین تکلیف: علامتگذاری اینکه کدام حساب را لازم دارید، کدام حساب تعهد یا مانع بستهشدن دارد و کدام حساب را میخواهید ببندید.
۳. بستن غیرحضوری: انتخاب یک «حساب پایه» که مانده حسابهای بستهشده به آن منتقل شود؛ کار بستن و انتقال مانده را بانک عامل انجام میدهد.
به گفته مسعود پشمچی، معاون نظام پرداخت و فناوریهای نوین بانک مرکزی، استفاده از این سامانه رایگان است و جای مراجعه جداگانه به هر بانک را میگیرد.
حسام چه چیزی نیست
سه برداشت نادرست رایج است که بهتر است از ابتدا کنار گذاشته شود:
- اجباری نیست — هنوز. بر اساس توضیح علیاکبر یحییپور، معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی، اجرای مرحله «محدودیتها» و مانور عملیاتی سامانه به دو سال آینده موکول شده و اجرای کامل آن به اعلام آمادگی حوزه تنظیمگری و نظارت بانک مرکزی مشروط است. تا آن زمان، تعیین تکلیف نکردن حسابها مانع دریافت تسهیلات یا افتتاح حساب جدید نیست.
- راه فرار از بدهی نیست. حساب دارای تعهد — اقساط تسهیلات، دستهچک، مسدودی — تا رفع تعهد بسته نمیشود. حسام بدهی را پاک نمیکند؛ فقط نشان میدهد کدام حساب به چه دلیلی باز مانده است.
- سند مالکیت نیست. اگر حسابی در فهرست شما هست که متعلق به شما نیست، سامانه مسیر بررسی دارد؛ اما نتیجه آن به تأیید بانک عامل بستگی دارد و جای پیگیری حقوقی جداگانه را نمیگیرد.
چرا ۶۵۰ میلیون حساب برای ۶۵ میلیون نفر مسئله شد؟
عددها گویا هستند. به گفته حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، تعداد حسابهای متعلق به اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال حدود ۶۵۰ میلیون حساب است، در حالی که جمعیت این گروه حدود ۶۵ میلیون نفر است؛ یعنی بهطور میانگین نزدیک به ۱۰ حساب برای هر نفر. مقایسهای که مسئولان بانک مرکزی خودشان مطرح کردهاند: میانگین جهانی حدود یک تا دو حساب برای هر فرد است.
دو آمار دیگر تصویر را کاملتر میکنند:
- ۷۳ درصد حسابهایی که در فرآیند تعیین تکلیف قرار گرفتهاند، در یک ماه گذشته هیچ تراکنشی نداشتهاند.
- تا پایان ۲ آبان ۱۴۰۵، ۱۴۱ هزار و ۵۴۷ نفر وارد سامانه شده و برای ۲ میلیون و ۲۸۴ هزار و ۵۸۰ حساب درخواست ثبت کردهاند؛ در روز ۲ آبان بهتنهایی ۴ هزار و ۲۵۶ نفر وارد شدند و ۹۰ هزار و ۱۴۰ درخواست ثبت کردند.
این دو عدد را کنار هم بگذارید: ۱۴۱ هزار نفر از ۶۵ میلیون نفر. یعنی در عمل، سامانه تازه در ابتدای مسیر است و بیشتر مردم هنوز سراغش نرفتهاند.
برای بانک مرکزی، مسئله فقط هزینه نگهداری نیست. تعدد حساب، ابزار رایج پولشویی و حسابهای اجارهای است؛ حسابی که صاحبش ماهها به آن سر نمیزند، میتواند در اختیار شخص دیگری باشد. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، هدفگذاری کرده تعداد حسابها بهصورت تدریجی و در حدود دو سال به ۳۰۰ میلیون کاهش پیدا کند.
کدام حسابها در مرحله اول مشمولاند؟
سامانه در مرحله نخست همه حسابها را پوشش نمیدهد. تفکیک دقیق را در جدول زیر ببینید؛ این تفکیک در گزارشهای رسمی رونمایی سامانه اعلام شده است.
| وضعیت | جزئیات |
|---|---|
| در مرحله اول | حسابهای قرضالحسنه پسانداز، قرضالحسنه جاری و کوتاهمدت عادی اشخاص حقیقی ایرانی بالای ۱۸ سال که غیرتجاری و تراکنشمحور هستند |
| فقط مشاهده، بدون امکان ثبت درخواست | حسابهای ارزی و حسابهای مشترک؛ در سامانه دیده میشوند اما درخواست بستن برایشان ثبت نمیشود |
| مراحل بعدی | حسابهای اشخاص حقوقی و حسابهای تجاری |
| خارج از سامانه | صندوقهای قرضالحسنه، چون بانک محسوب نمیشوند |
نکتهای که کمتر گفته میشود: امکان ثبت درخواست فقط برای حسابهای ریالی، حقیقی، غیرتجاری و غیرمسدود وجود دارد. پس اگر حساب شما مسدود است یا ارزی است، اینکه در فهرست دیده میشود به معنای قابل بستن بودنش نیست.
همچنین همه شهروندان بالای ۱۸ سال میتوانند وارد سامانه شوند، حتی کسانی که تصور میکنند هیچ حسابی ندارند؛ چون هدف اصلی، دیدن حسابهایی است که ممکن است بدون اطلاع فرد افتتاح شده باشند.
عدد «۱۰ حساب»: آستانه بررسی، نه ممنوعیت
معروفترین بخش ماجرا همان عدد ۱۰ است که گاهی به «ممنوعیت داشتن بیش از ۱۰ حساب» ترجمه میشود؛ ترجمهای که درست نیست.
بر اساس اعلام مسئولان بانک مرکزی، داشتن بیش از ۱۰ حساب ممنوعیت مطلق نیست؛ این عدد آستانهای برای بررسی بیشتر است. اگر فردی بیش از ۱۰ حساب داشته باشد و برای افتتاح حساب جدید مراجعه کند، شبکه بانکی او را به سامانه حسام ارجاع میدهد تا حسابهای مازاد را تعیین تکلیف کند؛ اگر همچنان به حساب بیشتری نیاز داشت، باید دلیل و مستندات ارائه کند و پس از تأیید، افتتاح حساب یازدهم و بعد امکانپذیر است.
دو نکته مهم در همینجا:
- تفسیر دو رسانه متفاوت است. در گزارش ایبنا، این آستانه به «بیش از ۱۰ حساب یک شخص در یک بانک» نسبت داده شده و در گزارش مهر به «بیش از ۱۰ حساب» بهطور کلی. چون متن دستورالعمل مبارزه با پولشویی را ندیدهایم، عدد را بهعنوان گزاره قطعی درباره یک بانک یا کل شبکه بانکی تفسیر نکنید؛ وضعیت واقعی خودتان را از فهرست حسابها در حسام بردارید.
- حساب راکد، ماجرای جداگانهای است. بر اساس ضوابط مبارزه با پولشویی، افرادی که از ۳۱ خرداد ۱۴۰۴ حساب راکد یا مسدود راکد دارند، امکان افتتاح حساب جدید ندارند. این قاعده پیش از حسام هم وجود داشته و حسام فقط آن را قابل پیگیریتر کرده است.
گامبهگام: از ورود تا تأیید نهایی
۱. ورود با احراز هویت سطح سه. برای استفاده از سامانه باید سطح احراز هویت خود را در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند به سطح سه ارتقا دهید و ورود دومرحلهای را فعال کنید. ورود دومرحلهای در بخش تنظیمات همان پنجره فعال میشود و علاوه بر پیامک، یک رمز ثابت هم برای ورود استفاده میکند.
۲. مرور فهرست حسابها. همه حسابهای ثبتشده به نام شما نمایش داده میشود. اگر حسابی دیدید که متعلق به شما نیست، همانجا علامت بزنید تا بررسی شود. اگر حسابی که در اختیار دارید در فهرست نبود، امکان افزودن آن با ثبت شماره شبا و انجام کنترلهای لازم وجود دارد.
۳. علامتگذاری حسابهای دارای تعهد. حسابهایی که به دلیل اقساط تسهیلات، دستهچک یا مسدودی قابل بستن نیستند مشخص میشوند تا از فرآیند خارج شوند.
۴. انتخاب حسابهای موردنیاز. حسابی که حقوق، یارانه یا سود سهام به آن واریز میشود و حسابهایی که گردش روزمره در آنها دارید، در این مرحله انتخاب میشوند.
۵. تعیین حسابهای مازاد و حساب پایه. حسابهایی که دیگر لازم ندارید علامت میخورند و یکی از حسابهای خود را بهعنوان «حساب پایه» معرفی میکنید؛ مقصدی که مانده حسابهای بستهشده به آن منتقل میشود. توجه کنید که «حساب پایه» در این سامانه معنای خاص خودش را دارد: حساب مقصد برای تجمیع مانده، نه یک محصول خاص بانکی.
۶. بازبینی و تأیید نهایی. سامانه امکان برگشت به مراحل قبل و اصلاح انتخابها را میدهد. پس از تأیید نهایی، ۴۸ ساعت فرصت دارید در صورت تغییر نظر درخواست را ویرایش کنید؛ بعد از این مهلت درخواست قطعی تلقی و به بانک عامل ارسال میشود.
بعد از تأیید چه اتفاقی میافتد؟
اینجا نقطهای است که بسیاری فکر میکنند کار تمام شده، در حالی که تازه شروع شده است.
- مهلت بانکها: بانکها سه روز فرصت دارند وضعیت حساب پایه را مشخص کنند و درخواستهای مربوط به سایر حسابها باید حداکثر ظرف ۱۰ روز بررسی و تعیین تکلیف شود. این ۱۰ روز شامل انتقال موجودی هم میشود؛ تا موجودی حساب منتقل نشود، بستن آن کامل نمیشود.
- اگر حساب پایه تعیین نشود: به گفته مجید وزیرپور ارانی، رئیس گروه چکاوک سیستمهای ملی پرداخت، ابتدا وضعیت حساب پایه روشن میشود و بعد به بقیه درخواستها رسیدگی میشود. اگر در تعیین حساب پایه مشکلی پیش بیاید، سایر درخواستها لغو میشود و فرد باید دوباره از ابتدا اقدام کند. به همین دلیل، حسابی را برای پایه انتخاب کنید که مطمئنید باز میماند و مشکل حقوقی ندارد.
- بهروزرسانی سیاح: موافقت بانک با بستن حساب، پایان کار نیست. تا زمانی که وضعیت حساب در سامانه سیاح اصلاح نشود، حساب همچنان در فهرست حسابهای فعال شما دیده میشود و ممکن است بعداً مانع کارتان شود. مسئولان بانک مرکزی گفتهاند این بهروزرسانی بخشی از تکلیف بانک است و عملکرد بانکها روزانه رصد میشود؛ خودشان هم پذیرفتهاند که برخی بانکها در مهلت مقرر اقدام نکردهاند.
- اطلاعرسانی: نتیجه اقدام بانک باید با پیامک به صاحب حساب اعلام شود.
- اگر کار پیش نرفت: مرکز امداد مشتریان بانک مرکزی با شماره ۲۷۴۷۱۷۱۸ برای پیگیری مشکل، مغایرت و ابهام سامانه اعلام شده است.
برچسبهای حسام چه معنایی دارند؟
در سامانه، وضعیت هر حساب با چند برچسب مشخص میشود. مسئولان بانک مرکزی در نشست تخصصی الکامپ این برچسبها را توضیح دادند؛ خلاصه پرکاربردترینها:
| برچسب | معنا |
|---|---|
| دارای تعهد | حساب به دلیل اقساط تسهیلات یا دستهچک قابل بستن نیست |
| موردنیاز | حسابی که برای دریافت حقوق، یارانه یا خدمات مشابه استفاده میشود |
| بستهشده | درخواست بستن ثبت شده و مانده آن به حساب پایه منتقل میشود |
| تعیین تکلیفنشده | حسابی که پس از رفع تعهد — پایان اقساط یا بازگشت همه برگهای دستهچک — مانع قانونی برای بستنش نمانده است |
| بدون هویت مشخص | حسابی که در سیاح به نام فرد ثبت است اما او مالکیتش را تأیید نمیکند |
| ثبتنشده در سیاح | حسابی که فرد از آن استفاده میکند اما اطلاعاتش در سامانه سیاح نیست |
دو برچسب آخر مهماند: نشان میدهند دادههای سیاح کامل نیست و بخشی از مغایرتها به حسابی برمیگردد که سالها پیش، پیش از ایجاد زیرساخت متمرکز احراز هویت (نهاب در سال ۱۳۹۴) یا در جریان ادغام مؤسسات اعتباری ثبت شده است. به گفته کارشناسان بانک مرکزی، بخشی دیگر از مغایرتها هم خطای ثبت اطلاعات توسط کاربران شعب است.
یک مثال عددی
فرض کنید هفت حساب دارید (مثال فرضی است و ارقام آن ساختگی):
| حساب | وضعیت | موجودی |
|---|---|---|
| الف | حقوق و یارانه (موردنیاز) | ۲٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| ب | اقساط وام مسکن (دارای تعهد) | ۱۵۰٬۰۰۰ |
| ج | دستهچک فعال (دارای تعهد) | ۹۰۰٬۰۰۰ |
| د | حساب قدیمی بدون استفاده | ۱۲۰٬۰۰۰ |
| هـ | حساب دانشجویی قدیمی | ۰ |
| و | حساب بانک ادغامشده | ۸۵۰٬۰۰۰ |
| ز | حساب قدیمی دیگر | ۳۵٬۰۰۰ |
در این مثال، حساب «الف» را حساب پایه میکنید، «ب» و «ج» را دارای تعهد علامت میزنید و «د»، «هـ»، «و» و «ز» را مازاد اعلام میکنید. بعد از بستن، مجموع دارایی شما تغییر نمیکند: فقط ۱٬۰۰۵٬۰۰۰ تومان از چهار حساب پراکنده به حساب الف منتقل میشود و فهرست حسابهایتان از هفت به سه میرسد.
همین مثال یک نکته اقتصادی هم دارد: بستن حساب، پول شما را بیشتر نمیکند و اگر یکی از حسابهای مازاد سپرده کوتاهمدت با سود باشد، با بستن آن سود آن سپرده را از دست میدهید. پیش از علامتگذاری، نوع حساب را از فهرست سامانه بخوانید، نه از حافظه.
پنج اشتباه رایج
۱. بستن حسابی که حقوق یا یارانه به آن واریز میشود. اگر حساب پایه شما همان حساب حقوق باشد اشکالی ندارد؛ اما بستن حساب حقوق بدون جایگزین، پرداخت حقوق را به مشکل میاندازد. اول جابهجایی واریز را با کارفرما یا سازمان مربوط هماهنگ کنید.
۲. انتظار بستن فوری. ثبت درخواست، بستن حساب نیست. ۴۸ ساعت مهلت ویرایش، سه روز برای تعیین حساب پایه و تا ۱۰ روز برای بقیه درخواستها زمان میبرد.
۳. نادیده گرفتن دستهچک و اقساط. حسابی که برگه چک در جریان دارد یا قسطش ادامه دارد بسته نمیشود؛ اگر صبر کنید تا تعهد تمام شود، حساب با برچسب «تعیین تکلیفنشده» در فهرست میماند و باید دوباره سراغش بروید.
۴. بیتوجهی به کارمزد حساب کمموجودی. اگر موجودی حساب برای پرداخت کارمزدهای آن کافی نباشد، هنگام بستن مشکل ایجاد میشود؛ مسئولان بانک مرکزی گفتهاند برای این حالت راهکار در نظر گرفته شده، اما محتاطانهترین کار این است که پیش از درخواست، موجودی حساب را بررسی کنید.
۵. فرض اینکه تعیین تکلیف نکردن، همین امروز مانع وام میشود. فعلاً چنین محدودیتی اعلام نشده است. برعکسش هم درست نیست: بستن حساب، محدودیتهای موجود مثل چک برگشتی را برنمیدارد؛ اگر سابقه چک برگشتی دارید، اول باید مسیر رفع سوءاثر را طی کنید.
نکتههای مربوط به بانکهای ادغامشده
اگر حساب شما در بانکی بوده که در سالهای گذشته ادغام یا منتقل شده، وضعیت متفاوت است. به گفته یحییپور، حسابهای بانکهای ادغامی باید به بانک جدید منتقل شده باشند و نباید با نام بانک قبلی در سامانه نمایش داده شوند؛ اگر چنین موردی دیدید، قابل بررسی و اصلاح است.
مثال مشخصی که مسئولان بانک مرکزی دربارهاش توضیح دادهاند، بانک آینده است: در فرآیند گزیر این بانک مقرر شد حسابهای جاری دارای دستهچک تا زمانی که آخرین برگ دستهچک مصرف شود به فعالیت ادامه دهند؛ بعد از آن، مشتری باید تصمیم بگیرد حساب منتقلشده را نگه دارد یا از حساب جاری دیگری که پیشتر در بانک ملی داشته استفاده کند. اگر در چنین وضعیتی هستید، پیش از ثبت درخواست بستن، وضعیت دستهچک خود را روشن کنید.
چه چیزی هنوز روشن نیست؟
انصاف حکم میکند محدودیتهای اطلاعاتی را هم بگوییم:
- مهلت عمومی برای مردم اعلام نشده است. آنچه «دو سال» گفته شده، هم درباره هدف کاهش تعداد حسابهاست و هم درباره موکول شدن مرحله محدودیتها؛ نه یک ضربالاجل برای بستن حساب تا تاریخ مشخص.
- متن دستورالعمل مبارزه با پولشویی در دسترس نبود. آستانه ۱۰ حساب و قاعده حساب راکد از این دستورالعمل میآید؛ تا وقتی متن رسمی دیده نشود، جزئیاتی مثل «در هر بانک» یا «در کل شبکه» قطعی نیست.
- عملکرد بانکها یکسان نیست. خود بانک مرکزی تأیید کرده برخی بانکها در مهلت مقرر اقدام نکردهاند. اگر در مهلت ۱۰ روزه پاسخی نگرفتید، مسیر پیگیری شما مرکز امداد مشتریان و سپس شکایت رسمی است؛ سازوکار شکایت از بانک را در مقاله حقوق مشتریان بانکها توضیح دادهایم.
- آمار رسمی درباره نتیجه درخواستها منتشر نشده است. عددهای موجود فقط تعداد مراجعان و درخواستهاست، نه نرخ موفقیت بستن حسابها.
جمعبندی
حسام یک ابزار ساده با چند لایه مقرراتی است. اگر بخواهیم کاربردیترین نکتهها را در پنج خط جمع کنیم:
- فهرست حسابهایتان را یک بار ببینید؛ حتی اگر قصد بستن هیچ حسابی را ندارید، دانستن اینکه چه حسابهایی به نامتان است، خودش ارزش دارد.
- عدد ۱۰ آستانه بررسی است، نه سقف ممنوع.
- حساب دارای تعهد بسته نمیشود؛ اول تعهد، بعد بستن.
- حساب پایه را با دقت انتخاب کنید؛ اگر آن مرحله شکست بخورد، بقیه درخواستها لغو میشود.
- بعد از تأیید، ۴۸ ساعت مهلت ویرایش، ۱۰ روز مهلت بانک و یک پیامک پایانی را انتظار داشته باشید؛ اگر پیامک نیامد، پیگیری کنید.
پرسشهای متداول
آیا بستن حسابهای مازاد اجباری شده است؟
نه. بر اساس اعلام بانک مرکزی، مرحله محدودیتها به دو سال آینده موکول شده و اجرای کامل آن به اعلام آمادگی حوزه تنظیمگری و نظارت مشروط است. فعلاً تعیین تکلیف نکردن حسابها مانع دریافت تسهیلات یا افتتاح حساب جدید نیست.
اگر بیش از ۱۰ حساب داشته باشم چه میشود؟
عدد ۱۰ آستانه بررسی است، نه ممنوعیت. اگر برای افتتاح حساب جدید مراجعه کنید، به حسام ارجاع داده میشوید؛ پس از تعیین تکلیف حسابهای مازاد، در صورت نیاز به حساب بیشتر باید دلیل و مستندات ارائه کنید.
آیا استفاده از سامانه هزینه دارد؟
بر اساس اعلام معاون نظام پرداخت بانک مرکزی، استفاده از حسام رایگان است. توجه کنید که کارمزد خود حسابها — از جمله حسابی که موجودی کافی برای پرداخت کارمزد ندارد — موضوع جداگانهای است.
حسابهای ارزی و مشترک را هم میتوانم ببندم؟
در سامانه دیده میشوند، اما امکان ثبت درخواست فعلاً فقط برای حسابهای ریالی، حقیقی، غیرتجاری و غیرمسدود وجود دارد.
اگر حسابی به نام من باشد که مال من نیست، چه کنم؟
در سامانه علامت بزنید تا برای بررسی به بانک عامل برود. به گفته مسئولان بانک مرکزی، اگر آن حساب تعهدی نداشته باشد بسته میشود؛ اما تا زمانی که بررسی تمام نشده، فرض نکنید مسئولیت آن حساب از دوش شما برداشته شده است.
حسابهای بانک ادغامشده چرا با نام بانک قبلی نمایش داده میشوند؟
این یکی از مغایرتهای شناختهشده سامانه سیاح است. حساب باید با عنوان بانک جدید نمایش داده شود؛ اگر چنین نیست، از طریق سامانه و در صورت نیاز مرکز امداد مشتریان پیگیری کنید.
منابع
۱. خبرگزاری ایبنا، «ارتقای تدریجی حسام برای ساماندهی حسابهای بانکی/ مقابله با پولشویی از مسیر شناسایی حسابهای مازاد» — گفتوگوی رضا بیات، مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، ۱۲ آبان ۱۴۰۵ — متن خبر
۲. خبرگزاری مهر، «سازوکار حذف حسابهای مازاد در سامانه حسام» — گفتوگوی رضا بیات، ۱۲ آبان ۱۴۰۵ — متن خبر
۳. خبرگزاری ایبنا، «تعیین تکلیف حسابهای بانکی مازاد با حسام» — نشست تخصصی الکامپ با حضور کارشناسان بانک مرکزی (برچسبها، مهلت سه و ۱۰ روزه، حسابهای ادغامشده)، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ — متن خبر
۴. خبرگزاری ایبنا، «حسام در ۲ آبان رکورد زد؛ ثبت ۹۰ هزار درخواست در یک روز» — آمار مراجعان و درخواستها، ۳ آبان ۱۴۰۵ — متن خبر
۵. خبرگزاری مهر، «همه چیز درباره سامانه حسام؛ آیا بستن حسابهای بانکی مازاد اجباری شد؟» — آمار ۶۵۰ میلیون حساب، هدف ۳۰۰ میلیون حساب و آستانه ۱۰ حساب، ۱۴ مهر ۱۴۰۵ — متن خبر
۶. خبرگزاری مهر، «۷۳ درصد حسابهای مشمول سامانه حسام در یک ماه تراکنش نداشتند» — گزارش مراسم رونمایی و دامنه شمول مرحله اول، ۱۳ مهر ۱۴۰۵ — متن خبر
۷. سامانه مدیریت حسابهای سپرده اشخاص (حسام)، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران — hesam.cis.cbi.ir
اعداد مثال این مقاله فرضی است و تنها برای نشان دادن منطق انتقال مانده به حساب پایه آورده شده. ارقام رسمی، مهلتها و شرایط را همیشه از اعلامیههای بانک مرکزی و سامانه حسام بررسی کنید؛ مقررات این حوزه در حال تکمیل است و ممکن است تغییر کند.